ସାମାଜିକ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ରୂପେ ଶିକ୍ଷଣ
(Learning as Social Activity)
୧ ପରିଚୟ
ଶିକ୍ଷଣ କେବଳ ଏକ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ପ୍ରକ୍ରିୟା ନୁହେଁ, ବରଂ ଏହା ଏକ ସାମାଜିକ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ। ପିଲାମାନେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ସହିତ ପାରସ୍ପରିକ କ୍ରିୟା
ମାଧ୍ୟମରେ ଶିଖନ୍ତି। ଯେତେବେଳେ ଏକ ଶିଶୁ ତାର ମା'ଙ୍କଠାରୁ କଥା କହିବା ଶିଖେ, ସାଙ୍ଗମାନଙ୍କ ସହିତ ଖେଳିବା ଶିଖେ, କିମ୍ବା ଶିକ୍ଷକଙ୍କଠାରୁ ନୂଆ ଜ୍ଞାନ ଆହରଣ କରେ - ଏସବୁ ସାମାଜିକ ଶିକ୍ଷଣର ଉଦାହରଣ।
୨ ସାମାଜିକ ଶିକ୍ଷଣର ଅର୍ଥ ଓ ସଂଜ୍ଞା
ସାମାଜିକ ଶିକ୍ଷଣ ହେଉଛି ସେହି ପ୍ରକ୍ରିୟା ଯେଉଁଥିରେ ବ୍ୟକ୍ତି ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ସହିତ
ପାରସ୍ପରିକ କ୍ରିୟା, ନିରୀକ୍ଷଣ ଏବଂ ଅନୁକରଣ
ମାଧ୍ୟମରେ ନୂଆ ଜ୍ଞାନ, କୌଶଳ, ମୂଲ୍ୟବୋଧ ଏବଂ ଆଚରଣ ଶିଖନ୍ତି।
ଉଦାହରଣ: ଏକ ୫ ବର୍ଷର ପିଲା ତାର ବଡ଼
ଭାଇକୁ ସାଇକେଲ ଚଳାଉଥିବା ଦେଖି ନିଜେ ମଧ୍ୟ ସାଇକେଲ ଚଳାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରେ। ଏଠାରେ ପିଲାଟି
ନିରୀକ୍ଷଣ ଓ ଅନୁକରଣ ମାଧ୍ୟମରେ ଶିଖୁଛି।
୩ ପ୍ରମୁଖ ମନୋବିଜ୍ଞାନୀ ଓ ଶିକ୍ଷାବିଦ୍
୩.୧ ଲେଭ୍ ଭାଇଗୋଟସ୍କି (Lev Vygotsky, 1896-1934)
ସାମାଜିକ-ସାଂସ୍କୃତିକ ସିଦ୍ଧାନ୍ତ (Socio-cultural Theory):
ଭାଇଗୋଟସ୍କି କହିଛନ୍ତି ଯେ ପିଲାମାନଙ୍କର ଜ୍ଞାନାତ୍ମକ ବିକାଶ ସାମାଜିକ ପାରସ୍ପରିକ
କ୍ରିୟା ମାଧ୍ୟମରେ ହୁଏ। ତାଙ୍କ ମତରେ:
- ଶିକ୍ଷଣ ପ୍ରଥମେ ସାମାଜିକ
ସ୍ତରରେ ହୁଏ, ପରେ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ସ୍ତରରେ
- ଭାଷା ହେଉଛି ଚିନ୍ତନର
ମୁଖ୍ୟ ସାଧନ
- ସଂସ୍କୃତି ଶିକ୍ଷଣରେ
ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ନିର୍ବାହ କରେ
ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ ବିକାଶ କ୍ଷେତ୍ର (Zone of Proximal Development - ZPD):
ZPD ହେଉଛି ସେହି କ୍ଷେତ୍ର
ଯେଉଁଠାରେ ପିଲା ନିଜେ କରିପାରୁନଥିବା କାମକୁ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ସାହାଯ୍ୟରେ କରିପାରେ।
ଉଦାହରଣ: ଏକ ୬ ବର୍ଷର ପିଲା ନିଜେ ୧୦
ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଗଣନା କରିପାରେ, କିନ୍ତୁ ମା'ଙ୍କ ସାହାଯ୍ୟରେ ୨୦ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ
ଗଣନା କରିପାରେ। ୧୦-୨୦ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଏହି କ୍ଷେତ୍ରଟି ହେଉଛି ZPD।
ସ୍କାଫୋଲ୍ଡିଂ (Scaffolding):
ଅଧିକ ଦକ୍ଷ ବ୍ୟକ୍ତି (ଶିକ୍ଷକ, ପିତାମାତା, ସାଙ୍ଗ) ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଦାନ
କରାଯାଉଥିବା ଅସ୍ଥାୟୀ ସହାୟତା।
ଉଦାହରଣ: ପିଲାକୁ ସାଇକେଲ ଚଳାଇବା
ଶିଖାଇବା ସମୟରେ ପ୍ରଥମେ ପିତା ସାଇକେଲକୁ ଧରି ରଖନ୍ତି, ପରେ ଧୀରେ ଧୀରେ ଛାଡ଼ିଦିଅନ୍ତି।
୩.୨ ଆଲବର୍ଟ ବାଣ୍ଡୁରା (Albert Bandura, 1925-2021)
ସାମାଜିକ ଶିକ୍ଷଣ ସିଦ୍ଧାନ୍ତ (Social Learning Theory):
ବାଣ୍ଡୁରା କହିଛନ୍ତି ଯେ ଲୋକମାନେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ନିରୀକ୍ଷଣ କରି ଶିଖନ୍ତି। ତାଙ୍କର
ଚାରିଟି ମୁଖ୍ୟ ପ୍ରକ୍ରିୟା:
1.
ଧ୍ୟାନ (Attention): ମଡେଲକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରିବା
2.
ଧାରଣା (Retention): ଦେଖିଥିବା ଆଚରଣକୁ ମନେ ରଖିବା
3.
ପୁନରୁତ୍ପାଦନ (Reproduction): ଆଚରଣକୁ ଅନୁକରଣ କରିବା
4.
ପ୍ରେରଣା (Motivation): ଆଚରଣ କରିବାର ଇଚ୍ଛା
ବୋବୋ ଡଲ୍ ପରୀକ୍ଷଣ (Bobo Doll Experiment):
ପିଲାମାନେ ବଡ଼ମାନଙ୍କୁ ଏକ ଡଲ୍କୁ ମାରିବା ଦେଖି ନିଜେ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି ଆକ୍ରମଣାତ୍ମକ ଆଚରଣ
ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିଥିଲେ।
ଉଦାହରଣ: ଏକ ପିଲା ଟିଭିରେ ତାର ପ୍ରିୟ
କାର୍ଟୁନ୍ ଚରିତ୍ରକୁ ଦୟାଳୁ ଆଚରଣ କରିବା ଦେଖି ନିଜେ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଦୟାଳୁ ହେବାକୁ
ଶିଖେ।
୩.୩ ଜିନ୍ ପିଆଜେ (Jean Piaget, 1896-1980)
ଯଦିଓ ପିଆଜେ ମୁଖ୍ୟତଃ ଜ୍ଞାନାତ୍ମକ ବିକାଶ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ ଦେଇଥିଲେ, ସେ ସାମାଜିକ ପାରସ୍ପରିକ
କ୍ରିୟାର ଗୁରୁତ୍ୱକୁ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱୀକାର କରିଥିଲେ:
- ସାଙ୍ଗମାନଙ୍କ ସହିତ
ପାରସ୍ପରିକ କ୍ରିୟା ପିଲାମାନଙ୍କୁ
ଆତ୍ମକେନ୍ଦ୍ରିକତାରୁ ମୁକ୍ତ ହେବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ
- ସହଯୋଗୀ ଖେଳ ସାମାଜିକ ନିୟମ ଶିଖିବାରେ
ସାହାଯ୍ୟ କରେ
ଉଦାହରଣ: ପିଲାମାନେ ଏକାଠି ଖେଳିବା
ସମୟରେ ପାଳି ନେବା, ଅଂଶୀଦାର କରିବା ଏବଂ ନିୟମ
ମାନିବା ଶିଖନ୍ତି।
୩.୪ ଜନ୍ ଡିଉଇ (John
Dewey, 1859-1952)
ଅନୁଭବ ମାଧ୍ୟମରେ ଶିକ୍ଷା (Learning by Doing):
ଡିଉଇ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଶିକ୍ଷା ଏକ ସାମାଜିକ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଏବଂ ବିଦ୍ୟାଳୟ ହେଉଛି ଏକ କ୍ଷୁଦ୍ର
ସମାଜ।
- ପିଲାମାନେ ସକ୍ରିୟ
ଅଂଶଗ୍ରହଣ ମାଧ୍ୟମରେ ଶିଖନ୍ତି
- ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ଶ୍ରେଣୀ
- ସହଯୋଗୀ ଶିକ୍ଷଣ ପରିବେଶ
ଉଦାହରଣ: ଶ୍ରେଣୀରେ ପିଲାମାନେ ମିଳିମିଶି
ଏକ ବଗିଚା ତିଆରି କରିବା ସମୟରେ ଉଦ୍ଭିଦ ବିଜ୍ଞାନ, ଗଣିତ (ମାପିବା), ଏବଂ ସହଯୋଗ ଶିଖନ୍ତି।
୪ ସାମାଜିକ ଶିକ୍ଷଣର ମୁଖ୍ୟ ଉପାଦାନ
୪.୧ ନିରୀକ୍ଷଣ (Observation)
ପିଲାମାନେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଦେଖି ଶିଖନ୍ତି। ଏହା ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ କିମ୍ବା ପରୋକ୍ଷ ହୋଇପାରେ।
ଉଦାହରଣ: ଏକ ପିଲା ତାର ମା'ଙ୍କୁ ରୋଷେଇ କରିବା ଦେଖି ନିଜେ
ମଧ୍ୟ ରୋଷେଇ ଖେଳ ଖେଳେ।
୪.୨ ଅନୁକରଣ (Imitation)
ଦେଖିଥିବା ଆଚରଣକୁ ନକଲ କରିବା।
ଉଦାହରଣ: ଶିଶୁ ତାର ବାପାଙ୍କୁ ଦାଢ଼ି
କାଟିବା ଦେଖି ଖେଳନା ରେଜର୍ ନେଇ ନିଜେ ମଧ୍ୟ ଦାଢ଼ି କାଟିବାର ଅଭିନୟ କରେ।
୪.୩ ମଡେଲିଂ (Modeling)
ଅନ୍ୟମାନେ ଆଦର୍ଶ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା।
ଉଦାହରଣ: ଶିକ୍ଷକ ସୁନ୍ଦର ହସ୍ତାକ୍ଷର
ଲେଖି ଦେଖାନ୍ତି, ପିଲାମାନେ ତାହାକୁ ଅନୁସରଣ
କରନ୍ତି।
୪.୪ ସହଯୋଗ (Collaboration)
ଏକାଠି କାମ କରି ଶିଖିବା।
ଉଦାହରଣ: ଦୁଇ ପିଲା ମିଳି ଏକ ପଜଲ୍
ସମାଧାନ କରିବା ସମୟରେ ପରସ୍ପରକୁ ସାହାଯ୍ୟ କରନ୍ତି।
୪.୫ ପ୍ରତିପୁଷ୍ଟି (Feedback)
ଅନ୍ୟମାନଙ୍କଠାରୁ ମିଳୁଥିବା ପ୍ରତିକ୍ରିୟା।
ଉଦାହରଣ: ପିଲା ଏକ ଚିତ୍ର ଆଙ୍କିବା ପରେ
ଶିକ୍ଷକ କହନ୍ତି "ବହୁତ ସୁନ୍ଦର! ଯଦି ତୁମେ ଏଠାରେ ଆଉ କିଛି ରଙ୍ଗ ଦିଅ, ତେବେ ଆହୁରି ଭଲ ଲାଗିବ।"
୫ ସାମାଜିକ ଶିକ୍ଷଣର ପ୍ରକାର
୫.୧ ସହଯୋଗୀ ଶିକ୍ଷଣ (Cooperative Learning)
ପିଲାମାନେ ଛୋଟ ଦଳରେ ମିଳି କାମ କରନ୍ତି।
ଉଦାହରଣ: ୪-୫ ଜଣ ପିଲା ମିଳି ଏକ
ବିଜ୍ଞାନ ପ୍ରକଳ୍ପ କରିବା।
୫.୨ ସାଙ୍ଗ ଶିକ୍ଷଣ (Peer Learning)
ସମବୟସ୍କମାନଙ୍କଠାରୁ ଶିଖିବା।
ଉଦାହରଣ: ଏକ ପିଲା ତାର ସହପାଠୀଠାରୁ ନୂଆ
ଖେଳର ନିୟମ ଶିଖେ।
୫.୩ ସହଭାଗୀ ଶିକ୍ଷଣ (Participatory Learning)
ସକ୍ରିୟ ଅଂଶଗ୍ରହଣ ମାଧ୍ୟମରେ ଶିଖିବା।
ଉଦାହରଣ: ନାଟକ ଅଭିନୟ କରିବା ସମୟରେ
ଇତିହାସ ଶିଖିବା।
୬ ସାମାଜିକ ଶିକ୍ଷଣରେ ଭାଷାର ଭୂମିକା
ଭାଇଗୋଟସ୍କି ଅନୁସାରେ ଭାଷା ହେଉଛି:
- ଚିନ୍ତନର ସାଧନ
- ସାମାଜିକ ପାରସ୍ପରିକ
କ୍ରିୟାର ମାଧ୍ୟମ
- ସାଂସ୍କୃତିକ ଜ୍ଞାନ
ହସ୍ତାନ୍ତରର ବାହକ
ଉଦାହରଣ: ପିଲା ପ୍ରଥମେ ଜୋରରେ ନିଜକୁ
ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦିଏ ("ମୁଁ ପ୍ରଥମେ ଏହି ବ୍ଲକ୍ ରଖିବି"), ପରେ ମନରେ ମନରେ ଚିନ୍ତା କରେ।
୭ ସାମାଜିକ ଶିକ୍ଷଣର ଲାଭ
୧ ଜ୍ଞାନାତ୍ମକ ବିକାଶ
- ସମସ୍ୟା ସମାଧାନ କୌଶଳ
ବୃଦ୍ଧି
- ସମାଲୋଚନାତ୍ମକ ଚିନ୍ତନ
ବିକାଶ
- ବିଭିନ୍ନ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣ
ବୁଝିବା
୨ ସାମାଜିକ କୌଶଳ ବିକାଶ
- ଯୋଗାଯୋଗ କୌଶଳ
- ସହଯୋଗ ଓ ସହକାର୍ଯ୍ୟ
- ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ସମାଧାନ
୩ ଭାବନାତ୍ମକ ବିକାଶ
- ଆତ୍ମବିଶ୍ୱାସ ବୃଦ୍ଧି
- ସହାନୁଭୂତି ବିକାଶ
- ଭାବନା ନିୟନ୍ତ୍ରଣ
ଉଦାହରଣ: ଦଳଗତ ଖେଳରେ ପିଲା ଜିତିବା ଓ
ହାରିବା ଦୁହେଁକୁ ସ୍ୱୀକାର କରିବା ଶିଖେ।
୮ ଶ୍ରେଣୀକକ୍ଷରେ ସାମାଜିକ ଶିକ୍ଷଣର ପ୍ରୟୋଗ
୮.୧ ଦଳଗତ କାର୍ଯ୍ୟ (Group Work)
- ଛୋଟ ଦଳରେ ପ୍ରକଳ୍ପ
- ଆଲୋଚନା ଗୋଷ୍ଠୀ
- ସମସ୍ୟା ସମାଧାନ
କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ
୮.୨ ଭୂମିକା ଅଭିନୟ (Role Play)
- ଐତିହାସିକ ଘଟଣା ଅଭିନୟ
- ସାମାଜିକ ପରିସ୍ଥିତି
ଅଭ୍ୟାସ
- ବୃତ୍ତିଗତ ଭୂମିକା
ଅନୁକରଣ
୮.୩ ସାଙ୍ଗ ଶିକ୍ଷାଦାନ (Peer Teaching)
- ବଡ଼ ପିଲା ଛୋଟ ପିଲାକୁ
ପଢ଼ାଇବା
- ସହପାଠୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ
ଜ୍ଞାନ ବିନିମୟ
ଉଦାହରଣ: ଗଣିତରେ ଭଲ ଥିବା ପିଲା ତାର
ସାଙ୍ଗକୁ ସମସ୍ୟା ସମାଧାନରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ।
୮.୪ ପ୍ରକଳ୍ପ ଆଧାରିତ ଶିକ୍ଷଣ
- ସମୁଦାୟ ଆଧାରିତ ପ୍ରକଳ୍ପ
- ଅନୁସନ୍ଧାନ କାର୍ଯ୍ୟ
- ପ୍ରଦର୍ଶନୀ ଓ ମେଳା
୯ ସାମାଜିକ ଶିକ୍ଷଣରେ ପରିବାର ଓ ସମାଜର ଭୂମିକା
୯.୧ ପରିବାରର ଭୂମିକା
- ପ୍ରଥମ ଶିକ୍ଷକ ଭାବରେ
ପିତାମାତା
- ଭାଇଭଉଣୀଙ୍କ ସହିତ
ପାରସ୍ପରିକ କ୍ରିୟା
- ପାରିବାରିକ ପରମ୍ପରା ଓ
ମୂଲ୍ୟବୋଧ
ଉଦାହରଣ: ପରିବାରରେ ଏକାଠି ଖାଇବା ସମୟରେ
ପିଲା ଶିଷ୍ଟାଚାର ଓ ବାର୍ତ୍ତାଳାପ କୌଶଳ ଶିଖେ।
୯.୨ ସମାଜର ଭୂମିକା
- ସାଂସ୍କୃତିକ
କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ
- ଧାର୍ମିକ ଓ ସାମାଜିକ
ଉତ୍ସବ
- ସମୁଦାୟ ସେବା
୧୦ ସାମାଜିକ ଶିକ୍ଷଣରେ
୧୦ ସାମାଜିକ ଶିକ୍ଷଣରେ ଆହ୍ୱାନ ଓ ସମାଧାନ
୧୦.୧ ଆହ୍ୱାନସମୂହ
୧. ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ପାର୍ଥକ୍ୟ:
- ସମସ୍ତ ପିଲା ସମାନ ଗତିରେ
ଶିଖନ୍ତି ନାହିଁ
- କେତେକ ପିଲା ଲାଜୁଆ ବା
ଅନ୍ତର୍ମୁଖୀ
ସମାଧାନ: ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଦଳଗତ
କାର୍ଯ୍ୟ ଯେଉଁଠାରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପିଲାର ଶକ୍ତି ବ୍ୟବହାର ହୁଏ।
୨. ନକାରାତ୍ମକ ପ୍ରଭାବ:
- ଖରାପ ଆଚରଣର ଅନୁକରଣ
- ଗୁଣ୍ଡାଗିରି (Bullying)
ସମାଧାନ: ସକାରାତ୍ମକ ଆଦର୍ଶ ପ୍ରଦାନ ଓ
ନିୟମିତ ନିରୀକ୍ଷଣ।
୩. ସାଂସ୍କୃତିକ ପାର୍ଥକ୍ୟ:
- ବିଭିନ୍ନ ପୃଷ୍ଠଭୂମିର
ପିଲାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବୁଝାମଣା
ସମାଧାନ: ସାଂସ୍କୃତିକ ବିବିଧତାକୁ
ସମ୍ମାନ ଦେବା ଓ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରିବା।
୧୦.୨ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ସାମାଜିକ ଶିକ୍ଷଣ ପାଇଁ ରଣନୀତି
୧. ସୁରକ୍ଷିତ ପରିବେଶ ସୃଷ୍ଟି:
- ସମସ୍ତେ ନିର୍ଭୟରେ ମତ
ପ୍ରକାଶ କରିପାରିବେ
- ଭୁଲ୍ କରିବାକୁ ଅନୁମତି
୨. ସ୍ପଷ୍ଟ ନିୟମ ଓ ଆଶା:
- ଦଳଗତ କାର୍ଯ୍ୟର
ନିୟମାବଳୀ
- ପ୍ରତ୍ୟେକର ଦାୟିତ୍ୱ
ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ
୩. ବିବିଧ ଶିକ୍ଷଣ ଅଭିଜ୍ଞତା:
- ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର
କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ
- ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଦଳ ଗଠନ
୧୧ ଡିଜିଟାଲ୍ ଯୁଗରେ ସାମାଜିକ ଶିକ୍ଷଣ
୧୧.୧ ଅନଲାଇନ୍ ସହଯୋଗ
- ଭର୍ଚୁଆଲ୍ ଶ୍ରେଣୀକକ୍ଷ
- ଅନଲାଇନ୍ ଦଳଗତ ପ୍ରକଳ୍ପ
- ଶିକ୍ଷାମୂଳକ ଖେଳ ଓ ଆପ୍
ଉଦାହରଣ: ପିଲାମାନେ ଭିଡିଓ କଲ୍
ମାଧ୍ୟମରେ ବିଭିନ୍ନ ଦେଶର ସାଙ୍ଗମାନଙ୍କ ସହିତ ସଂସ୍କୃତି ବିନିମୟ କରନ୍ତି।
୧୧.୨ ସାମାଜିକ ମାଧ୍ୟମର ପ୍ରଭାବ
- ସକାରାତ୍ମକ: ଜ୍ଞାନ
ବିନିମୟ, ବିଶ୍ୱବ୍ୟାପୀ ସଂଯୋଗ
- ନକାରାତ୍ମକ: ସାଇବର
ବୁଲିଂ, ଭୁଲ୍ ସୂଚନା
ସତର୍କତା: ଡିଜିଟାଲ୍ ସାକ୍ଷରତା ଓ
ସୁରକ୍ଷିତ ଅନଲାଇନ୍ ଆଚରଣ ଶିକ୍ଷା ଦେବା।
୧୨ ସାମାଜିକ ଶିକ୍ଷଣର ମୂଲ୍ୟାଙ୍କନ
୧୨.୧ ମୂଲ୍ୟାଙ୍କନ ପଦ୍ଧତି
- ନିରୀକ୍ଷଣ: ପିଲାମାନଙ୍କର ପାରସ୍ପରିକ
କ୍ରିୟା ଦେଖିବା
- ସ୍ୱ-ମୂଲ୍ୟାଙ୍କନ: ପିଲାମାନେ ନିଜର ଅବଦାନ
ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରିବା
- ସାଙ୍ଗ ମୂଲ୍ୟାଙ୍କନ: ଦଳର ସଦସ୍ୟମାନେ
ପରସ୍ପରକୁ ମୂଲ୍ୟାଙ୍କନ
- ପୋର୍ଟଫୋଲିଓ: ଦଳଗତ କାର୍ଯ୍ୟର ନମୁନା
ସଂଗ୍ରହ
୧୨.୨ ମୂଲ୍ୟାଙ୍କନ ମାନଦଣ୍ଡ
- ସହଯୋଗ ଓ ଅଂଶଗ୍ରହଣ
- ଯୋଗାଯୋଗ କୌଶଳ
- ସମସ୍ୟା ସମାଧାନ କ୍ଷମତା
- ନେତୃତ୍ୱ ଓ ଦାୟିତ୍ୱବୋଧ
୧୩ ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ଭୂମିକା
୧୩.୧ ସୁବିଧାପ୍ରଦାନକାରୀ (Facilitator)
- ଶିକ୍ଷଣ ପରିବେଶ ସୃଷ୍ଟି
- ଆବଶ୍ୟକ ସମ୍ବଳ ପ୍ରଦାନ
- ମାର୍ଗଦର୍ଶନ ଦେବା
୧୩.୨ ଆଦର୍ଶ (Role
Model)
- ସକାରାତ୍ମକ ଆଚରଣ
ପ୍ରଦର୍ଶନ
- ସହଯୋଗୀ ମନୋଭାବ
- ନିରନ୍ତର ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀ
୧୩.୩ ନିରୀକ୍ଷକ
- ପିଲାମାନଙ୍କର ପ୍ରଗତି
ଦେଖିବା
- ଆବଶ୍ୟକ ସମୟରେ
ହସ୍ତକ୍ଷେପ
- ପ୍ରତିପୁଷ୍ଟି ପ୍ରଦାନ
ଉଦାହରଣ: ଶିକ୍ଷକ ଦେଖନ୍ତି ଯେ ଏକ ପିଲା
ଦଳରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରୁନାହିଁ, ତେଣୁ ତାକୁ ଏକ ବିଶେଷ ଦାୟିତ୍ୱ
ଦିଅନ୍ତି।
୧୪ ସାରାଂଶ
ସାମାଜିକ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ରୂପେ ଶିକ୍ଷଣ ହେଉଛି ଶିଶୁ ବିକାଶର ଏକ ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକ ଅଂଶ।
ଭାଇଗୋଟସ୍କି, ବାଣ୍ଡୁରା, ପିଆଜେ ଓ ଡିଉଇ ପରି
ମନୋବିଜ୍ଞାନୀ ଓ ଶିକ୍ଷାବିଦ୍ମାନେ ଦର୍ଶାଇଛନ୍ତି ଯେ ପିଲାମାନେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ସହିତ ପାରସ୍ପରିକ
କ୍ରିୟା ମାଧ୍ୟମରେ ସର୍ବାଧିକ ଶିଖନ୍ତି।
ଆଧୁନିକ ଶିକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ସାମାଜିକ ଶିକ୍ଷଣର ସିଦ୍ଧାନ୍ତଗୁଡ଼ିକୁ ପ୍ରୟୋଗ କରି ଆମେ
ପିଲାମାନଙ୍କର ସର୍ବାଙ୍ଗୀଣ ବିକାଶରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିପାରିବା। ଏହା କେବଳ ଜ୍ଞାନ ଆହରଣରେ ନୁହେଁ, ବରଂ ସାମାଜିକ କୌଶଳ, ଭାବନାତ୍ମକ ବୁଦ୍ଧିମତ୍ତା ଓ
ଚରିତ୍ର ଗଠନରେ ମଧ୍ୟ ସାହାଯ୍ୟ କରେ।