ଜ୍ଞାନ ନିର୍ମାଣ ଓ ଗଠନ ରୂପେ ଶିକ୍ଷଣ
ପରିଚୟ
କଳ୍ପନା କର ତୁମେ ଏକ ଲେଗୋ ସେଟ୍ ନେଇ କିଛି ନିର୍ମାଣ କରୁଛ। ତୁମେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଛୋଟ ଖଣ୍ଡକୁ
ସାବଧାନତାରେ ଜୋଡ଼ି ଏକ ସୁନ୍ଦର ଗଠନ ତିଆରି କରୁଛ। ଠିକ୍ ସେହିପରି, ଆମର ମସ୍ତିଷ୍କ ମଧ୍ୟ ପ୍ରତିଦିନ
ନୂତନ ଅଭିଜ୍ଞତା, ସୂଚନା ଓ ଚିନ୍ତାଧାରାକୁ ଜୋଡ଼ି
ଜ୍ଞାନର ଏକ ଗଠନ ନିର୍ମାଣ କରେ। ଏହାକୁ ବୋଲାଯାଏ "ଜ୍ଞାନ ନିର୍ମାଣ" (Knowledge Construction)।
ପାରମ୍ପରିକ ଶିକ୍ଷାରେ ଭାବାଯାଉଥିଲା ଯେ ଶିକ୍ଷକ ଜ୍ଞାନ ଦିଅନ୍ତି ଏବଂ ଛାତ୍ର ତାହା ଗ୍ରହଣ
କରେ - ଠିକ୍ ସେହିପରି ଯେପରି ଗୋଟିଏ ଖାଲି ଗ୍ଲାସରେ ପାଣି ଢାଳାଯାଏ। କିନ୍ତୁ ଆଧୁନିକ ଶିକ୍ଷା
ମନୋବିଜ୍ଞାନ ଅନୁଯାୟୀ, ଶିକ୍ଷଣ ହେଉଛି ଏକ ସକ୍ରିୟ
ପ୍ରକ୍ରିୟା ଯେଉଁଠାରେ ପିଲାମାନେ ନିଜେ ଜ୍ଞାନ ନିର୍ମାଣ କରନ୍ତି।
୧. ଗଠନବାଦ (Constructivism)
କଣ?
୧.୧ ଗଠନବାଦର ସଂଜ୍ଞା
ଗଠନବାଦ ହେଉଛି ଏକ ଶିକ୍ଷା ତତ୍ତ୍ୱ
ଯାହା ବିଶ୍ୱାସ କରେ ଯେ ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀମାନେ ନିଜ ଅଭିଜ୍ଞତା, ପୂର୍ବ ଜ୍ଞାନ ଓ ନୂତନ ସୂଚନାକୁ ମିଶାଇ ସକ୍ରିୟ ଭାବରେ ଜ୍ଞାନ
ନିର୍ମାଣ କରନ୍ତି।
ମୁଖ୍ୟ ନୀତି: ଜ୍ଞାନ ବାହାରୁ ଦିଆଯାଏ ନାହିଁ, ବରଂ ଭିତରୁ ନିର୍ମିତ ହୁଏ।
ଉଦାହରଣ: ଯେତେବେଳେ ୫ ବର୍ଷର ଅନିକା
ପ୍ରଥମ ଥର ବରଫ ଦେଖେ, ସେ ଏହାକୁ ନିଜର ପୂର୍ବ
ଅଭିଜ୍ଞତା (ଧଳା ଚିନି, ଥଣ୍ଡା ପାଣି) ସହ ମିଶାଇ
ବୁଝିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରେ। ସେ ବୁଝେ ଯେ ବରଫ ହେଉଛି ଥଣ୍ଡା, ଧଳା ଓ କଠିନ ପାଣି।
୧.୨ ଗଠନବାଦର ମୂଳ ତତ୍ତ୍ୱ
ସକ୍ରିୟ ଶିକ୍ଷଣ (Active Learning)
ପିଲାମାନେ ନିଷ୍କ୍ରିୟ ଗ୍ରହଣକାରୀ ନୁହଁନ୍ତି, ବରଂ ସକ୍ରିୟ ଭାବରେ ଜ୍ଞାନ ନିର୍ମାଣ କରନ୍ତି।
ଉଦାହରଣ: ପାରମ୍ପରିକ ଶିକ୍ଷାରେ ଶିକ୍ଷକ
କହନ୍ତି "ଗଛ ଅମ୍ଳଜାନ ଦିଏ"। ଗଠନବାଦୀ ଶିକ୍ଷାରେ ପିଲାମାନେ ପରୀକ୍ଷା କରି ନିଜେ
ଆବିଷ୍କାର କରନ୍ତି।
ପୂର୍ବ ଜ୍ଞାନର ଗୁରୁତ୍ୱ (Prior Knowledge)
ନୂତନ ଜ୍ଞାନ ସବୁବେଳେ ପୁରୁଣା ଜ୍ଞାନ ଉପରେ ନିର୍ମିତ ହୁଏ।
ଉଦାହରଣ: ଗୁଣନ ଶିଖିବା ପୂର୍ବରୁ ପିଲା
ଯୋଗ ଜାଣିଥିବା ଆବଶ୍ୟକ। ୩×୪ ମାନେ ୩+୩+୩+୩ ବୋଲି
ବୁଝିବା।
ସାମାଜିକ ପ୍ରସଙ୍ଗ (Social Context)
ଜ୍ଞାନ ନିର୍ମାଣରେ ସାମାଜିକ ଯୋଗାଯୋଗ ଓ ସହଯୋଗର ଭୂମିକା ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ।
ଉଦାହରଣ: ପିଲାମାନେ ଗ୍ରୁପରେ କାମ କରି
ଏକାଠି ସମସ୍ୟା ସମାଧାନ କରିଲେ ଅଧିକ ଭଲ ଶିଖନ୍ତି।
୨. ପ୍ରମୁଖ ଗଠନବାଦୀ ଶିକ୍ଷାବିତ୍
୨.୧ ଜିନ୍ ପିଆଜେ (Jean Piaget) - ଜ୍ଞାନଗତ ଗଠନବାଦ
ପିଆଜେ (୧୮୯୬-୧୯୮୦) ସ୍ୱିସ୍ ମନୋବୈଜ୍ଞାନିକ ଯିଏ
ଦେଖାଇଲେ ଯେ ପିଲାମାନେ କିପରି ନିଜ ଚିନ୍ତାଧାରା ଓ ଜ୍ଞାନ ନିର୍ମାଣ କରନ୍ତି।
ପିଆଜେଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ ଧାରଣା:
ସ୍କିମା (Schema) ମାନସିକ ଢାଞ୍ଚା ବା framework ଯାହା ସୂଚନା ସଂଗଠିତ କରେ।
ଉଦାହରଣ: ୩ ବର୍ଷର ରାମର
"କୁକୁର" schema
ରେ ଅଛି - ଚାରି ଗୋଡ଼, ଲାଞ୍ଜ, ଭୁକେ। ଯେତେବେଳେ ସେ ପ୍ରଥମ ଥର
ବିଲେଇ ଦେଖେ, ସେ କହେ "କୁକୁର!"
କାରଣ ବିଲେଇ ତାର କୁକୁର schema
ସହ ମେଳ ଖାଉଛି।
ଆସିମିଲେସନ (Assimilation) ନୂତନ ସୂଚନାକୁ ପୁରୁଣା schema ରେ ଫିଟ୍ କରିବା।
ଉଦାହରଣ: ପିଲା ଯେତେବେଳେ ଘୋଡ଼ା ଦେଖି
"ବଡ଼ କୁକୁର" ବୋଲି କହେ।
ଆକୋମୋଡେସନ (Accommodation) ନୂତନ ସୂଚନା ଅନୁଯାୟୀ ପୁରୁଣା schema କୁ ବଦଳାଇବା ବା ନୂତନ schema ତିଆରି କରିବା।
ଉଦାହରଣ: ପିଲା ବୁଝିଯାଏ ଯେ ଘୋଡ଼ା
କୁକୁର ନୁହେଁ, ଭିନ୍ନ ପ୍ରାଣୀ। ସେ
"ଘୋଡ଼ା" ପାଇଁ ନୂତନ schema ତିଆରି କରେ।
ଇକୁଇଲିବ୍ରିୟମ (Equilibrium) ମାନସିକ ସନ୍ତୁଳନର ଅବସ୍ଥା
ଯେଉଁଠାରେ ପୁରୁଣା ଓ ନୂତନ ଜ୍ଞାନ ମେଳ ଖାଉଛି।
ପିଆଜେଙ୍କ ଚାରି ପର୍ଯ୍ୟାୟ:
୧. ସେନ୍ସୋରିମୋଟର ପର୍ଯ୍ୟାୟ (୦-୨ ବର୍ଷ) ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ ମୋଟର କାର୍ଯ୍ୟ ମାଧ୍ୟମରେ ଶିକ୍ଷଣ।
ଉଦାହରଣ: ଶିଶୁ ଖେଳନା ମୁହଁରେ ପୁରାଇ, ଛୁଇଁ, ଦେଖି ବୁଝିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରେ।
୨. ପ୍ରି-ଅପରେସନାଲ ପର୍ଯ୍ୟାୟ (୨-୭ ବର୍ଷ) ପ୍ରତୀକ ଓ ଭାଷା ବ୍ୟବହାର ଆରମ୍ଭ, କିନ୍ତୁ ତର୍କଯୁକ୍ତ ଚିନ୍ତା ସୀମିତ।
ଉଦାହରଣ: ପିଲା ଭାବେ ଯେ ଯଦି ଲମ୍ବା
ଗିଲାସରେ ପାଣି ଅଧିକ ଦେଖାଯାଏ,
ତେବେ ପ୍ରକୃତରେ ଅଧିକ ଅଛି।
୩. କଂକ୍ରିଟ ଅପରେସନାଲ ପର୍ଯ୍ୟାୟ (୭-୧୧ ବର୍ଷ) ମୂର୍ତ୍ତ ବିଷୟରେ ତର୍କଯୁକ୍ତ ଚିନ୍ତା।
ଉଦାହରଣ: ପିଲା ବୁଝିପାରେ ଯେ ମାଟିର ବଲ୍କୁ
ଲମ୍ବା କଲେ ମାଟିର ପରିମାଣ ସମାନ ରହେ।
୪. ଫର୍ମାଲ ଅପରେସନାଲ ପର୍ଯ୍ୟାୟ (୧୧+ ବର୍ଷ) ଅବ୍ଷ୍ଟ୍ରାକ୍ଟ ଓ ହାଇପୋଥେଟିକାଲ ଚିନ୍ତା।
ଉଦାହରଣ: କିଶୋର "ଯଦି...
ତେବେ" ଚିନ୍ତା କରିପାରେ,
ଗାଣିତିକ ସୂତ୍ର ବୁଝିପାରେ।
୨.୨ ଲେଭ ଭାଇଗୋତସ୍କି (Lev Vygotsky) - ସାମାଜିକ ଗଠନବାଦ
ଭାଇଗୋତସ୍କି (୧୮୯୬-୧୯୩୪) ରୁଷିଆନ୍ ମନୋବୈଜ୍ଞାନିକ ଯିଏ ଶିକ୍ଷଣରେ ସାମାଜିକ ପ୍ରସଙ୍ଗର ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଖାଇଲେ।
ଭାଇଗୋତସ୍କିଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ ଧାରଣା:
ଜୋନ୍ ଅଫ୍ ପ୍ରକ୍ସିମାଲ ଡେଭଲପମେଣ୍ଟ (ZPD) ପିଲା ଏକୁଟିଆରେ ଯାହା କରିପାରେ ନାହିଁ କିନ୍ତୁ ସାହାଯ୍ୟ ପାଇଲେ କରିପାରେ, ସେହି କ୍ଷେତ୍ରକୁ ZPD କୁହାଯାଏ।
ଉଦାହରଣ: ୮ ବର୍ଷର ସୁମନ ଏକୁଟିଆରେ ଦୁଇ
ଅଙ୍କର ଯୋଗ କରିପାରେ, କିନ୍ତୁ ତିନି ଅଙ୍କର ଯୋଗ
କରିପାରେ ନାହିଁ। ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ସାହାଯ୍ୟ ପାଇଲେ ସେ ତିନି ଅଙ୍କର ଯୋଗ କରିପାରିବ। ଏହା ହେଉଛି
ତାର ZPD।
ସ୍କାଫୋଲ୍ଡିଂ (Scaffolding) ପିଲାକୁ ଅସ୍ଥାୟୀ ସାହାଯ୍ୟ
ପ୍ରଦାନ କରିବା ଯାହା ଧୀରେ ଧୀରେ କମାଇ ଦିଆଯାଏ।
ଉଦାହରଣ: ପ୍ରଥମେ ଶିକ୍ଷକ ପିଲାର ହାତ
ଧରି ଅକ୍ଷର ଲେଖାନ୍ତି, ପରେ କେବଳ ଗାଇଡ୍ କରନ୍ତି, ଶେଷରେ ପିଲା ନିଜେ ଲେଖେ।
ଭାଷା ଓ ଚିନ୍ତାଧାରାର ସମ୍ପର୍କ ଭାଇଗୋତସ୍କି ବିଶ୍ୱାସ କରୁଥିଲେ ଯେ ଭାଷା ଚିନ୍ତାଧାରା ବିକାଶରେ
ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ପାଳନ କରେ।
ଉଦାହରଣ: ପିଲା ପ୍ରଥମେ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ
ନିଜ ସହ କଥା ହୁଏ (Private
Speech), ପରେ ଏହା ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ଚିନ୍ତାରେ ପରିଣତ ହୁଏ।
ସାଂସ୍କୃତିକ ପ୍ରଭାବ ସମାଜ ଓ ସଂସ୍କୃତି ପିଲାର
ଶିକ୍ଷଣ ଓ ବିକାଶକୁ ଆକାର ଦିଏ।
ଉଦାହରଣ: ଗାଁର ପିଲା ପ୍ରାକୃତିକ ଗଣନା
(କୃଷି, ପଶୁପାଳନ) ଭଲ ଜାଣେ, ସହରର ପିଲା ଟେକନୋଲୋଜି ଭଲ
ବୁଝେ।
୨.୩ ଜେରୋମ ବ୍ରୁନର (Jerome Bruner) - ଆବିଷ୍କାର ଶିକ୍ଷଣ
ବ୍ରୁନର (୧୯୧୫-୨୦୧୬) ଆମେରିକୀୟ ମନୋବୈଜ୍ଞାନିକ ଯିଏ ଆବିଷ୍କାର ଶିକ୍ଷଣ (Discovery Learning) ର ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ଦେଲେ।
ବ୍ରୁନରଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ ଧାରଣା:
ଡିସ୍କଭରି ଲର୍ନିଂ ପିଲାମାନେ ନିଜେ ଅନୁସନ୍ଧାନ
କରି ଜ୍ଞାନ ଆବିଷ୍କାର କରିବା।
ଉଦାହରଣ: ଶିକ୍ଷକ ପିଲାମାନଙ୍କୁ ବିଭିନ୍ନ
ଆକୃତିର ବସ୍ତୁ ଦେଇ କହନ୍ତି "ଦେଖ ଏଗୁଡ଼ିକ କିପରି ଗଡ଼େ"। ପିଲାମାନେ ଆବିଷ୍କାର କରନ୍ତି ଯେ ଗୋଲାକାର
ବସ୍ତୁ ଭଲ ଗଡ଼େ।
ସ୍ପାଇରାଲ ଶିକ୍ଷାକ୍ରମ (Spiral Curriculum) ସମାନ ବିଷୟ ବିଭିନ୍ନ ସ୍ତରରେ ବାରମ୍ବାର ଶିଖାଇବା, ପ୍ରତିଥର ଅଧିକ ଗଭୀରତାରେ।
ଉଦାହରଣ:
- ୧ମ ଶ୍ରେଣୀ: ଗଛର ଅଂଶ
(ଶିକଡ଼, ଗଣ୍ଡି, ପତ୍ର)
- ୫ମ ଶ୍ରେଣୀ:
ଫଟୋସିନ୍ଥେସିସ ପ୍ରକ୍ରିୟା
- ୯ମ ଶ୍ରେଣୀ: ରାସାୟନିକ
ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ସହିତ ବିସ୍ତୃତ ଅଧ୍ୟୟନ
ତିନି ପ୍ରକାର ଉପସ୍ଥାପନା:
ଏନ୍ଆକ୍ଟିଭ (Enactive): ଶାରୀରିକ କାର୍ଯ୍ୟ ମାଧ୍ୟମରେ
ଶିକ୍ଷଣ ଉଦାହରଣ: ପିଲା ତାର ଆଙ୍ଗୁଳିରେ ଗଣନା
କରେ
ଆଇକନିକ (Iconic): ଚିତ୍ର ଓ ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତି
ମାଧ୍ୟମରେ ଉଦାହରଣ: ଗଣିତରେ ଛବି ବା ଡାଇଗ୍ରାମ
ବ୍ୟବହାର
ସିମ୍ବୋଲିକ (Symbolic): ଶବ୍ଦ ଓ ସଂଖ୍ୟା ମାଧ୍ୟମରେ ଉଦାହରଣ: ଗାଣିତିକ ସୂତ୍ର ବା ଅକ୍ଷରର
ବ୍ୟବହାର
୨.୪ ଜନ ଡିଉଇ (John
Dewey) - ପ୍ରଗତିଶୀଳ ଶିକ୍ଷା
ଡିଉଇ (୧୮୫୯-୧୯୫୨) ଆମେରିକୀୟ ଦାର୍ଶନିକ ଓ
ଶିକ୍ଷାବିତ୍ ଯିଏ "ଲର୍ନିଂ ବାଇ ଡୁଇଂ" ର ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ଦେଲେ।
ଡିଉଇଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ ଧାରଣା:
ଲର୍ନିଂ ବାଇ ଡୁଇଂ କରି ଶିଖିବା ସବୁଠାରୁ
ପ୍ରଭାବଶାଳୀ।
ଉଦାହରଣ: ବିଜ୍ଞାନ ପଢ଼ିବା ବଦଳରେ
ଲ୍ୟାବରେ ପରୀକ୍ଷା କରି ବୁଝିବା।
ଅଭିଜ୍ଞତାଗତ ଶିକ୍ଷା (Experiential Learning) ବାସ୍ତବ ଜୀବନର ଅଭିଜ୍ଞତା ଶିକ୍ଷାର ଆଧାର ହେବା ଉଚିତ୍।
ଉଦାହରଣ: ଗଣିତ ଶିଖାଇବା ପାଇଁ ଦୋକାନ
ଖେଳ, ବଜାର ଯିବା, ଅର୍ଥ ଲେଣଦେଣ କରିବା।
ସମସ୍ୟା ଆଧାରିତ ଶିକ୍ଷା (Problem-Based Learning) ବାସ୍ତବ ସମସ୍ୟା ସମାଧାନ ମାଧ୍ୟମରେ ଶିକ୍ଷଣ।
ଉଦାହରଣ: "ସ୍କୁଲରେ ପାଣି ଅପଚୟ
କମାଇବା" ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ ମାଧ୍ୟମରେ ବିଜ୍ଞାନ, ଗଣିତ, ସାମାଜିକ ବିଜ୍ଞାନ ଶିଖିବା।
୩. ଜ୍ଞାନ ନିର୍ମାଣ ପ୍ରକ୍ରିୟା
୩.୧ ଜ୍ଞାନ ନିର୍ମାଣର ପର୍ଯ୍ୟାୟ
ପର୍ଯ୍ୟାୟ ୧: ପୂର୍ବ ଜ୍ଞାନ ସକ୍ରିୟକରଣ (Activation of Prior Knowledge)
ନୂତନ ଶିକ୍ଷଣ ପୂର୍ବରୁ ପୁରୁଣା ଜ୍ଞାନକୁ ମନେ ପକାଇବା।
ଉଦାହରଣ: ଗୁଣନ ଶିଖାଇବା ପୂର୍ବରୁ
ଶିକ୍ଷକ ପଚାରନ୍ତି "ଯୋଗ କିପରି କରିବ?"
ପର୍ଯ୍ୟାୟ ୨: ଅସନ୍ତୁଳନ ସୃଷ୍ଟି (Creating Disequilibrium)
ପୁରୁଣା ଜ୍ଞାନ ସହ ନ ମେଳୁଥିବା ନୂତନ ସୂଚନା ଦେବା।
ଉଦାହରଣ: ପିଲା ଜାଣେ ଯେ ସମସ୍ତ ପକ୍ଷୀ
ଉଡ଼ନ୍ତି। ଶିକ୍ଷକ ପେଙ୍ଗୁଇନର ଛବି ଦେଖାନ୍ତି।
ପର୍ଯ୍ୟାୟ ୩: ଅନୁସନ୍ଧାନ ଓ ଆବିଷ୍କାର (Exploration and Discovery)
ପିଲା ନିଜେ ଖୋଜି ବୁଝିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରେ।
ଉଦାହରଣ: ପିଲା ବିଭିନ୍ନ ପକ୍ଷୀଙ୍କ ବିଷୟରେ
ପଢ଼େ, ଭିଡିଓ ଦେଖେ।
ପର୍ଯ୍ୟାୟ ୪: ନୂତନ ଜ୍ଞାନ ନିର୍ମାଣ (Construction of New Knowledge)
ପୁରୁଣା ଓ ନୂତନ ସୂଚନାକୁ ମିଶାଇ ନୂତନ ବୁଝାମଣା ତିଆରି କରିବା।
ଉଦାହରଣ: ପିଲା ବୁଝିଯାଏ ଯେ
"ଅଧିକାଂଶ ପକ୍ଷୀ ଉଡ଼ନ୍ତି, କିନ୍ତୁ କିଛି ପକ୍ଷୀ ଉଡ଼ିପାରନ୍ତି ନାହିଁ"।
ପର୍ଯ୍ୟାୟ ୫: ପ୍ରୟୋଗ ଓ ସ୍ଥାନାନ୍ତରଣ (Application and Transfer)
ନୂତନ ଜ୍ଞାନକୁ ଅନ୍ୟ ପରିସ୍ଥିତିରେ ବ୍ୟବହାର କରିବା।
ଉଦାହରଣ: ଚିଡ଼ିଆଖାନାରେ ଗଲେ ପିଲା
ବିଭିନ୍ନ ପକ୍ଷୀ ବର୍ଗୀକରଣ କରିପାରେ।
୩.୨ ଜ୍ଞାନ ନିର୍ମାଣରେ ବାଧା (Barriers to Knowledge Construction)
ଭ୍ରାନ୍ତ ଧାରଣା (Misconceptions)
ପୂର୍ବର ଭୁଲ ଜ୍ଞାନ ନୂତନ ଶିକ୍ଷଣରେ ବାଧା ସୃଷ୍ଟି କରେ।
ଉଦାହରଣ: ପିଲା ଭାବେ ଯେ ସୂର୍ଯ୍ୟ
ପୃଥିବୀ ଚାରିପଟେ ଘୁରେ। ଏହି ଭ୍ରାନ୍ତ ଧାରଣା ବୈଜ୍ଞାନିକ ଜ୍ଞାନ ବୁଝିବାରେ ସମସ୍ୟା ସୃଷ୍ଟି
କରେ।
ଅତ୍ୟଧିକ ନିର୍ଭରଶୀଳତା (Over-reliance on Authority)
କେବଳ ଶିକ୍ଷକ କି ବହିକୁ ବିଶ୍ୱାସ କରି ନିଜେ ଚିନ୍ତା ନ କରିବା।
ସାମାଜିକ ଚାପ (Social
Pressure)
ସାଙ୍ଗମାନଙ୍କ ମତ ସହ ମେଳ ରଖିବାକୁ ନିଜର ମତ ଲୁଚାଇବା।
୪. ଗଠନବାଦୀ ଶିକ୍ଷାଦାନ କାର୍ଯ୍ୟନୀତି
୪.୧ ୫E ମଡେଲ
ଏଙ୍ଗେଜ (Engage): ଆଗ୍ରହ ସୃଷ୍ଟି କରିବା ଉଦାହରଣ: "ଆଜି ଆମେ ଦେଖିବା ବରଫ କିପରି
ଗଳେ" - ବରଫ ଆଣି ଦେଖାଇବା।
ଏକ୍ସପ୍ଲୋର (Explore): ଅନୁସନ୍ଧାନ କରାଇବା ଉଦାହରଣ: ପିଲାମାନଙ୍କୁ ବିଭିନ୍ନ
ତାପମାତ୍ରାରେ ବରଫ ରଖି ଦେଖିବାକୁ କହିବା।
ଏକ୍ସପ୍ଲେନ (Explain): ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବା ଉଦାହରଣ: ପିଲାମାନେ ନିଜ ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣ
ସେୟାର କରିବା ଓ ଉତ୍ତାପ-ବରଫ ସମ୍ପର୍କ ବୁଝିବା।
ଏଲାବୋରେଟ (Elaborate): ବିସ୍ତାର କରିବା ଉଦାହରଣ: ଅନ୍ୟ ଜିନିଷ (ମହମ, ଚକଲେଟ) ସହ ତୁଳନା କରିବା।
ଇଭାଲୁଏଟ (Evaluate): ମୂଲ୍ୟାଙ୍କନ କରିବା ଉଦାହରଣ: ପିଲାମାନେ ପୂର୍ବାନୁମାନ କରିବା
ପରବର୍ତ୍ତୀ ପରୀକ୍ଷାର ଫଳାଫଳ।
୪.୨ ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ-ବେସଡ ଲର୍ନିଂ
ଉଦାହରଣ: "ଆମ ସ୍କୁଲର ବାଗିଚା" ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ
ବିଜ୍ଞାନ ଶିକ୍ଷଣ:
- ଗଛର ବୃଦ୍ଧି ପ୍ରକ୍ରିୟା
- ଫଟୋସିନ୍ଥେସିସ
- ମାଟି ପରୀକ୍ଷା
- ପ୍ରାକୃତିକ ସାର
ଗଣିତ ଶିକ୍ଷଣ:
- କ୍ଷେତ୍ରଫଳ ଗଣନା
- ଜଳସେଚନ ପାଇଁ ପାଣିର
ପରିମାଣ
- ବଜେଟ ପ୍ରସ୍ତୁତି
- ଗ୍ରାଫ ଓ ଚାର୍ଟ
ଭାଷା ଶିକ୍ଷଣ:
- ବାଗିଚା ଡାଏରୀ ଲେଖିବା
- ପ୍ରତିବେଦନ ପ୍ରସ୍ତୁତି
- ଅନ୍ୟ ସ୍କୁଲକୁ ଚିଠି
ଲେଖିବା
ସାମାଜିକ ବିଜ୍ଞାନ ଶିକ୍ଷଣ:
- କୃଷିର ଇତିହାସ
- ସ୍ଥାନୀୟ କୃଷକଙ୍କ ସହ
କଥାବାର୍ତ୍ତା
- ଖାଦ୍ୟ ସୁରକ୍ଷା
- ପରିବେଶ ସଂରକ୍ଷଣ
୪.୩ ସହଯୋଗୀ ଶିକ୍ଷଣ (Collaborative Learning)
ଜିଗସ ପଦ୍ଧତି (Jigsaw
Method)
ଉଦାହରଣ: ଭାରତର ବିଭିନ୍ନ ରାଜ୍ୟ ବିଷୟରେ
ଶିଖିବା
ପଦକ୍ଷେପ:
1.
ପ୍ରତ୍ୟେକ ପିଲାକୁ ଗୋଟିଏ ରାଜ୍ୟର ଦାୟିତ୍ୱ ଦିଆଯାଏ
2.
ସମାନ ରାଜ୍ୟର ଦାୟିତ୍ୱ ଥିବା ପିଲାମାନେ ଏକତ୍ର ହୋଇ
"ଏକ୍ସପର୍ଟ ଗ୍ରୁପ" ଗଠନ କରନ୍ତି
3.
ସେମାନେ ନିଜ ରାଜ୍ୟ ବିଷୟରେ ବିସ୍ତୃତ ଅଧ୍ୟୟନ କରନ୍ତି
4.
ମୂଳ ଗ୍ରୁପରେ ଫେରି ପ୍ରତ୍ୟେକେ ନିଜ ରାଜ୍ୟ ବିଷୟରେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ
ଶିଖାନ୍ତି
ଫଳାଫଳ: ପ୍ରତ୍ୟେକ ପିଲା ଗୋଟିଏ ବିଷୟରେ
ଗଭୀର ଜ୍ଞାନ ଓ ଅନ୍ୟ ବିଷୟରେ ସାଧାରଣ ଜ୍ଞାନ ପାଏ।
୪.୪ ସମସ୍ୟା ଆଧାରିତ ଶିକ୍ଷା (Problem-Based Learning)
ଉଦାହରଣ: "ଆମ ସହରର ଟ୍ରାଫିକ ସମସ୍ୟା"
ସମସ୍ୟା ଉପସ୍ଥାପନା: "ଆମ ସହରର ମୁଖ୍ୟ ଛକରେ
ପ୍ରତିଦିନ ଦୁର୍ଘଟଣା ହେଉଛି। ତୁମେମାନେ ଯଦି ସିଟି ପ୍ଲାନର ହୋଇଥାନ୍ତ, କଣ କରିଥାନ୍ତ?"
ଛାତ୍ରମାନଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ:
ତଥ୍ୟ ସଂଗ୍ରହ:
- ଦୁର୍ଘଟଣାର ସଂଖ୍ୟା ଓ
କାରଣ
- ଟ୍ରାଫିକ ପରିମାଣ ମାପିବା
- ସ୍ଥାନୀୟ ଲୋକଙ୍କ ମତାମତ
ବିଶ୍ଳେଷଣ:
- ଗ୍ରାଫ ଓ ଚାର୍ଟ
ପ୍ରସ୍ତୁତି
- କାରଣ-ପ୍ରଭାବ ବିଶ୍ଳେଷଣ
- ଅନ୍ୟ ସହରର ସମାଧାନ
ଅଧ୍ୟୟନ
ସମାଧାନ ପ୍ରସ୍ତାବ:
- ଟ୍ରାଫିକ ଲାଇଟ ସ୍ଥାପନ
- ଫ୍ଲାଇଓଭର ନିର୍ମାଣ
- ସଚେତନତା ଅଭିଯାନ
- ବିକଳ୍ପ ରାସ୍ତା ନିର୍ମାଣ
ଶିକ୍ଷା ପରିଣାମ:
- ଗଣିତ: ଗ୍ରାଫ, ପରିସଂଖ୍ୟାନ, ବଜେଟ
- ବିଜ୍ଞାନ: ପଦାର୍ଥ
ବିଜ୍ଞାନ, ପରିବେଶ ବିଜ୍ଞାନ
- ସାମାଜିକ ବିଜ୍ଞାନ:
ନାଗରିକ ଶାସ୍ତ୍ର, ଭୂଗୋଳ
- ଭାଷା: ପ୍ରତିବେଦନ ଲେଖା, ପ୍ରେଜେଣ୍ଟେସନ
୫. ପାରମ୍ପରିକ ବନାମ ଗଠନବାଦୀ ଶିକ୍ଷା
୫.୧ ତୁଳନାମୂଳକ ବିଶ୍ଳେଷଣ
|
ଦିଗ |
ପାରମ୍ପରିକ ଶିକ୍ଷା |
ଗଠନବାଦୀ ଶିକ୍ଷା |
|
ଜ୍ଞାନର ଉତ୍ସ |
ଶିକ୍ଷକ ଓ ବହି |
ପିଲାର ନିଜର ଅଭିଜ୍ଞତା |
|
ଶିକ୍ଷକର ଭୂମିକା |
ଜ୍ଞାନ ପ୍ରଦାନକାରୀ |
ସୁବିଧାକାରୀ, ଗାଇଡ |
|
ଛାତ୍ରର ଭୂମିକା |
ନିଷ୍କ୍ରିୟ ଗ୍ରହଣକାରୀ |
ସକ୍ରିୟ ନିର୍ମାଣକାରୀ |
|
ଶିକ୍ଷଣ ପଦ୍ଧତି |
ଶ୍ରବଣ ଓ ମୁଖସ୍ଥ |
ଅନୁସନ୍ଧାନ ଓ ଆବିଷ୍କାର |
|
ମୂଲ୍ୟାଙ୍କନ |
ପରୀକ୍ଷା ଆଧାରିତ |
ପ୍ରକ୍ରିୟା ଆଧାରିତ |
|
ଫୋକସ |
ସଠିକ ଉତ୍ତର |
ଚିନ୍ତା ପ୍ରକ୍ରିୟା |
୫.୨ ବାସ୍ତବ ଉଦାହରଣ: "ଚନ୍ଦ୍ରର ଆକୃତି ପରିବର୍ତ୍ତନ" ଶିଖାଇବା
ପାରମ୍ପରିକ ପଦ୍ଧତି:
1.
ଶିକ୍ଷକ ବ୍ଲାକବୋର୍ଡରେ ଚନ୍ଦ୍ରର ବିଭିନ୍ନ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ଆଙ୍କନ୍ତି
2.
"ନୂଆଁ, ଦ୍ୱିତୀୟା, ପୂର୍ଣ୍ଣିମା, କୃଷ୍ଣ" ନାମ ଶିଖାନ୍ତି
3.
ପିଲାମାନେ କପି କରି ମୁଖସ୍ଥ କରନ୍ତି
4.
ପରୀକ୍ଷାରେ ଚନ୍ଦ୍ରର ପର୍ଯ୍ୟାୟ ଆଙ୍କିବାକୁ କୁହାଯାଏ
ଗଠନବାଦୀ ପଦ୍ଧତି:
1.
ପ୍ରଶ୍ନ: "ତୁମେମାନେ କେବେ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରିଛ ଚନ୍ଦ୍ର ପ୍ରତିଦିନ ଅଲଗା ଦେଖାଯାଏ?"
2.
ଅଭିଜ୍ଞତା ସେୟାର: ପିଲାମାନେ ନିଜ ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣ ସେୟାର କରନ୍ତି
3.
ଅନୁସନ୍ଧାନ: ଏକ ମାସ ଧରି ଚନ୍ଦ୍ର ଆଙ୍କିବା ଓ ଫଟୋ ତୋଳିବା
4.
ପରୀକ୍ଷା: ଟର୍ଚ, ବଲ ବ୍ୟବହାର କରି ଚନ୍ଦ୍ରର ଆକୃତି ପରିବର୍ତ୍ତନ ବୁଝିବା
5.
ସିଦ୍ଧାନ୍ତ: ପିଲାମାନେ ନିଜେ ବୁଝିଯାଆନ୍ତି ସୂର୍ଯ୍ୟ-ପୃଥିବୀ-ଚନ୍ଦ୍ରର ଅବସ୍ଥାନ
ଚନ୍ଦ୍ରର ଆକୃତି ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରେ
ଫଳାଫଳ ତୁଳନା:
- ପାରମ୍ପରିକ: ପିଲା ନାମ
ମନେ ରଖେ, କିନ୍ତୁ କାରଣ ବୁଝେ
ନାହିଁ
- ଗଠନବାଦୀ: ପିଲା କାରଣ
ବୁଝେ, ନିଜେ ପୂର୍ବାନୁମାନ
କରିପାରେ
୬. ଆଧୁନିକ ପ୍ରଯୁକ୍ତି ଓ ଜ୍ଞାନ ନିର୍ମାଣ
୬.୧ ଡିଜିଟାଲ ଯୁଗରେ ଗଠନବାଦ
ଭର୍ଚୁଆଲ ରିଆଲିଟି (VR) ଓ ଗଠନବାଦ
ଉଦାହରଣ: ପ୍ରାଚୀନ ମିଶର ଅଧ୍ୟୟନ
- ପିଲାମାନେ VR ହେଡସେଟ ପିନ୍ଧି ପିରାମିଡ
ଭିତରେ "ଗଲେ"
- ନିଜେ ଦେଖି ମମି, ହାଇରୋଗ୍ଲିଫିକ, ସମାଧି ବୁଝିଲେ
- ପରେ ନିଜ ଭାଷାରେ ସେହି
ଅଭିଜ୍ଞତା ଲେଖିଲେ
ସିମୁଲେସନ ସଫ୍ଟୱେର
ଉଦାହରଣ: ପଦାର୍ଥ ବିଜ୍ଞାନରେ ପେଣ୍ଡୁଲମ
ଅଧ୍ୟୟନ
- ଭର୍ଚୁଆଲ ପେଣ୍ଡୁଲମରେ
ଲମ୍ବତା, ଓଜନ ବଦଳାଇ ପରୀକ୍ଷା
- ରିଅଲ ଟାଇମରେ ଫଳାଫଳ
ଦେଖିବା
- ଗ୍ରାଫ ଓ ଡାଟା ଆନାଲିସିସ
ମେକର ସ୍ପେସ ଓ ଗଠନବାଦ
୩ଡି ପ୍ରିଣ୍ଟିଂ ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ:
- ପିଲାମାନେ ନିଜ ଡିଜାଇନ
କରିଥିବା ବସ୍ତୁ ପ୍ରିଣ୍ଟ କରନ୍ତି
- ଇଞ୍ଜିନିୟରିଂ, ଗଣିତ, କଳା ଏକସାଥେ ଶିଖନ୍ତି
- ଟ୍ରାଏଲ ଆଣ୍ଡ ଏରର
ମାଧ୍ୟମରେ ଇମ୍ପ୍ରୁଭ କରନ୍ତି
୬.୨ ଅନଲାଇନ ସହଯୋଗୀ ପ୍ଲାଟଫର୍ମ
ଗ୍ଲୋବାଲ କ୍ଲାସରୁମ ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ
ଉଦାହରଣ: "ବିଶ୍ୱର ଜଳବାୟୁ
ପରିବର୍ତ୍ତନ" ଅଧ୍ୟୟନ
- ଭାରତର ପିଲାମାନେ
ବାଙ୍ଗଲାଦେଶ, ମାଲଦ୍ୱୀପ ପିଲାମାନଙ୍କ
ସହ ସଂଯୋଗ
- ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦେଶର ପିଲା
ନିଜ ଅଞ୍ଚଳର ଜଳବାୟୁ ତଥ୍ୟ ସଂଗ୍ରହ
- ଅନଲାଇନ ପ୍ଲାଟଫର୍ମରେ
ଡାଟା ସେୟାର ଓ ବିଶ୍ଳେଷଣ
- ବିଭିନ୍ନ ସଂସ୍କୃତିର
ଲୋକଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣ ବୁଝିବା
୭. ଗଠନବାଦୀ ମୂଲ୍ୟାଙ୍କନ
୭.୧ ଅଥେଣ୍ଟିକ ଆସେସମେଣ୍ଟ (Authentic Assessment)
ପୋର୍ଟଫୋଲିଓ ଆସେସମେଣ୍ଟ
ଉଦାହରଣ: ଇଂରାଜୀ ଲେଖା ଦକ୍ଷତା
ମୂଲ୍ୟାଙ୍କନ
- ସାରା ବର୍ଷର ଲେଖା
ସଂଗ୍ରହ
- ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଡ୍ରାଫ୍ଟରୁ
ଫାଇନାଲ ଭର୍ସନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରଗତି
- ଆତ୍ମ-ପ୍ରତିଫଳନ:
"ମୁଁ କଣ ଶିଖିଲି?
କେଉଁଠାରେ ଉନ୍ନତି ଦରକାର?"
ପ୍ରଦର୍ଶନ ଆଧାରିତ ମୂଲ୍ୟାଙ୍କନ
ଉଦାହରଣ: ଗଣିତରେ ସମସ୍ୟା ସମାଧାନ
- କେବଳ ଉତ୍ତର ନୁହେଁ, ସମାଧାନର ପ୍ରକ୍ରିୟା
ଦେଖିବା
- ପିଲା କିପରି ଚିନ୍ତା କଲା, କେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟନୀତି
ବ୍ୟବହାର କଲା
- ଭୁଲରୁ ଶିକ୍ଷା ନେବାର
କ୍ଷମତା
ପିଅର ଆସେସମେଣ୍ଟ (Peer Assessment)
ଉଦାହରଣ: ସାଇନ୍ସ ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ
ମୂଲ୍ୟାଙ୍କନ
- ପିଲାମାନେ ପରସ୍ପରର
ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ ମୂଲ୍ୟାଙ୍କନ କରନ୍ତି
- ଗଠନମୂଳକ ମତାମତ ଦିଅନ୍ତି
- ନିଜ କାମର ଗୁଣବତ୍ତା
ବୁଝିବା ଶିଖନ୍ତି
୭.୨ ଫର୍ମେଟିଭ ଆସେସମେଣ୍ଟ (Formative Assessment)
ଏକ୍ଜିଟ ଟିକେଟ
କ୍ଲାସ ଶେଷରେ ୩ଟି ପ୍ରଶ୍ନ:
1.
ଆଜି ମୁଁ କଣ ଶିଖିଲି?
2.
କଣ ବିଷୟରେ ମୋର ସନ୍ଦେହ ଅଛି?
3.
ଆସନ୍ତାକାଲି କଣ ଜାଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛି?
ଥିଙ୍କ-ପେୟାର-ସେୟାର
1.
ଥିଙ୍କ: ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଚିନ୍ତା (୨ ମିନିଟ)
2.
ପେୟାର: ପାର୍ଟନର ସହ ଆଲୋଚନା (୩ ମିନିଟ)
3.
ସେୟାର: ସମଗ୍ର କ୍ଲାସ ସହ ସେୟାର (୫ ମିନିଟ)
ୱନ ମିନିଟ ପେପର
କ୍ଲାସ ଶେଷରେ ୧ ମିନିଟରେ ଲେଖିବା:
- ସବୁଠାରୁ
ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପଏଣ୍ଟ କଣ ଥିଲା?
- କେଉଁ ପ୍ରଶ୍ନ ମନରେ
ରହିଗଲା?
୮. ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ଭୂମିକା ଓ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ
୮.୧ ଗଠନବାଦୀ ଶିକ୍ଷକର ଗୁଣାବଳୀ
ଫେସିଲିଟେଟର ଭାବରେ ଭୂମିକା
- ପ୍ରଶ୍ନ ପଚାରିବା, ଉତ୍ତର ଦେବା ନୁହେଁ
- ପିଲାର ଚିନ୍ତାଧାରାକୁ
ଗାଇଡ କରିବା
- ଆବିଷ୍କାର ପାଇଁ ସୁଯୋଗ
ସୃଷ୍ଟି କରିବା
ଉଦାହରଣ: ପିଲା ଭୁଲ ଉତ୍ତର ଦେଲେ ଶିକ୍ଷକ
କହନ୍ତି "ତୁମେ କିପରି ଏହି ଉତ୍ତର ପାଇଲ? ଆଉ ଥରେ ଚିନ୍ତା କର।"
ପ୍ରତିଫଳନକାରୀ ଚିନ୍ତାବିତ୍
- ନିଜର ଶିକ୍ଷଣ ପଦ୍ଧତି
ଉପରେ ଚିନ୍ତା
- ପିଲାମାନଙ୍କ
ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଆଧାରରେ ଉନ୍ନତି
- ନିରନ୍ତର ଶିକ୍ଷଣ ଓ
ବିକାଶ
ସହ-ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀ
- ପିଲାମାନଙ୍କ ସହ ଏକସାଥେ
ଶିଖିବା
- ନୂତନ ପ୍ରଯୁକ୍ତି ଓ
ପଦ୍ଧତି ଶିଖିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ
- "ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଜାଣେ ନାହିଁ, ଚାଲ ଏକସାଥେ
ଖୋଜିବା" ମାନସିକତା
୮.୨ ଗଠନବାଦୀ ଶିକ୍ଷାର ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ
ସମୟର ଅଭାବ
ପାରମ୍ପରିକ ପାଠ୍ୟକ୍ରମ ପୂରା କରିବାର ଚାପ।
ସମାଧାନ:
- ଗୁଣଗତ ଶିକ୍ଷଣ ଉପରେ
ଫୋକସ
- ଅଧିକ ଗଭୀର, କମ ବ୍ୟାପକ
- ଇଣ୍ଟିଗ୍ରେଟେଡ
କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ
ବଡ଼ କ୍ଲାସ ସାଇଜ
୫୦-୬୦ ପିଲାଙ୍କ କ୍ଲାସରେ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଧ୍ୟାନ ଦେବା କଷ୍ଟକର।
ସମାଧାନ:
- ପିଅର ଲର୍ନିଂ ବ୍ୟବହାର
- ଗ୍ରୁପ ୱାର୍କ ଓ
କୋଲାବୋରେସନ
- ଷ୍ଟୁଡେଣ୍ଟ ଲିଡର
ଟ୍ରେନିଂ
ପିତାମାତାଙ୍କ ପ୍ରତିରୋଧ
"ଖେଳରେ ସମୟ ନଷ୍ଟ"
ଭାବନା।
ସମାଧାନ:
- ଅଭିଭାବକ ଶିକ୍ଷା କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ
- ପିଲାର ପ୍ରଗତି ଦେଖାଇବା
- ଗଠନବାଦୀ ଫଳାଫଳର ପ୍ରମାଣ
ଦେବା
ପରୀକ୍ଷା ସିଷ୍ଟମର ଚାପ
ପାରମ୍ପରିକ ପରୀକ୍ଷା ଗଠନବାଦୀ ଶିକ୍ଷାକୁ ମାପିପାରେ ନାହିଁ।
ସମାଧାନ:
- ଇଣ୍ଟର୍ନାଲ ଆସେସମେଣ୍ଟର
ଉପଯୋଗ
- ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ ବେସଡ
ଇଭାଲୁଏସନ
- ପୋର୍ଟଫୋଲିଓ ଆସେସମେଣ୍ଟ
୯. ସଫଳ ଗଠନବାଦୀ ଶିକ୍ଷାର ଉଦାହରଣ
୯.୧ ଫିନଲ୍ୟାଣ୍ଡର ଶିକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥା
ମୁଖ୍ୟ ବିଶେଷତା:
- କୌଣସି ଷ୍ଟାଣ୍ଡର୍ଡାଇଜଡ
ଟେଷ୍ଟ ନାହିଁ ୧୬ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ
- ଖେଳ-ଆଧାରିତ ଶିକ୍ଷଣ
- ପିଲାର ଆଗ୍ରହ ଅନୁଯାୟୀ
ପାଠ୍ୟକ୍ରମ
- ଶିକ୍ଷକମାନଙ୍କୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ
ସ୍ୱାଧୀନତା
ଫଳାଫଳ:
- ବିଶ୍ୱର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶିକ୍ଷା
ବ୍ୟବସ୍ଥା
- ଉଚ୍ଚ ଛାତ୍ର ସନ୍ତୋଷ
- କମ ଷ୍ଟ୍ରେସ, ଅଧିକ ସୃଜନଶୀଳତା
୯.୨ ମଣ୍ଟେସରୀ ସ୍କୁଲର ସଫଳତା
ବ୍ୟବହାରିକ ଉଦାହରଣ:
ଗାଣିତିକ ଧାରଣା ଶିକ୍ଷଣ:
- ଗୋଲଡେନ ବିଡ୍ସ ବ୍ୟବହାର
- ୧ ବିଡ = ୧, ୧୦ ବିଡର ବାର = ୧୦, ୧୦୦ ବିଡର ସ୍କୱେର = ୧୦ୀ
- ପିଲା ଶାରୀରିକ ଭାବରେ
ସଂଖ୍ୟା ଅନୁଭବ କରେ
- ଯୋଗ, ବିୟୋଗ, ଗୁଣନ, ଭାଗ ମୂର୍ତ୍ତ ରୂପରେ
ବୁଝେ
୯.୩ ଇଣ୍ଡିଆନ ଇନୋଭେଟିଭ ସ୍କୁଲ
ରିଭର୍ସାଇଡ ସ୍କୁଲ, ଅହମଦାବାଦ
ଇଣ୍ଟିଗ୍ରେଟେଡ ଲର୍ନିଂ ଉଦାହରଣ:
"ନଦୀ" ଥିମ ଆଧାରିତ
ଶିକ୍ଷା:
- ଭୂଗୋଳ: ନଦୀର ମାନଚିତ୍ର, ଉତ୍ପତ୍ତିସ୍ଥଳ
- ଇତିହାସ: ନଦୀ କୂଳରେ ସଭ୍ୟତା
ବିକାଶ
- ବିଜ୍ଞାନ: ଜଳଚକ୍ର, ନଦୀ ପ୍ରଦୂଷଣ, ଇକୋସିଷ୍ଟମ
- ଗଣିତ: ନଦୀର ଦୈର୍ଘ୍ୟ, ଗତି, ପାଣି ପରିମାଣ ଗଣନା
- ଭାଷା: ନଦୀ ଉପରେ କବିତା, କାହାଣୀ ଲେଖା
- କଳା: ନଦୀ ଚିତ୍ର, ନଦୀ ସଙ୍ଗୀତ
ଫଳାଫଳ: ପିଲା ବିଭିନ୍ନ ବିଷୟର
ପାରସ୍ପରିକ ସମ୍ପର୍କ ବୁଝେ।
୧୦. ଭବିଷ୍ୟତର ଦିଗଦର୍ଶନ
୧୦.୧ ଆର୍ଟିଫିସିଆଲ ଇଣ୍ଟେଲିଜେନ୍ସ ଓ ଗଠନବାଦ
ଆଡାପ୍ଟିଭ ଲର୍ନିଂ ସିଷ୍ଟମ
- AI ପିଲାର ଶିକ୍ଷଣ ପ୍ୟାଟର୍ନ
ବିଶ୍ଳେଷଣ କରି ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ପାଠ ସୃଷ୍ଟି
- ପିଲାର ଭୁଲ ଓ ସଠିକ
ଉତ୍ତର ଆଧାରରେ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ ନିର୍ଣ୍ଣୟ
- ରିଅଲ ଟାଇମରେ ଫିଡବ୍ୟାକ
ଓ ସପୋର୍ଟ
ଇଣ୍ଟେଲିଜେଣ୍ଟ ଟ୍ୟୁଟରିଂ ସିଷ୍ଟମ
- ପିଲାର ଚିନ୍ତା
ପ୍ରକ୍ରିୟା ବିଶ୍ଳେଷଣ
- ଯେଉଁଠାରେ ଅସୁବିଧା, ସେଠାରେ ଅତିରିକ୍ତ
ସାହାଯ୍ୟ
- ମାନବ ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ପରି
ପେସେନ୍ସ ଓ ଏନକରେଜମେଣ୍ଟ
୧୦.୨ ଗ୍ଲୋବାଲ କୋଲାବୋରେଟିଭ ଲର୍ନିଂ
ଇଣ୍ଟରନେସନାଲ ଷ୍ଟୁଡେଣ୍ଟ ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ
- ବିଭିନ୍ନ ଦେଶର ପିଲାମାନେ
ଏକସାଥେ ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ
- ସାଂସ୍କୃତିକ ଆଦାନପ୍ରଦାନ
ଓ ପାରସ୍ପରିକ ଶିକ୍ଷଣ
- ବିଭିନ୍ନ ଭାଷା ଓ
ଦୃଷ୍ଟିକୋଣରୁ ସମସ୍ୟା ଦେଖିବା
ଭର୍ଚୁଆଲ ଏକ୍ସଚେଞ୍ଜ ପ୍ରୋଗ୍ରାମ
- ଓଡ଼ିଶାର ପିଲା ଜାପାନର
ପିଲା ସହ ସିଧାସଳଖ କଥାବାର୍ତ୍ତା
- ବିଭିନ୍ନ ପରିବେଶ, ସଂସ୍କୃତି, ସମସ୍ୟା ବିଷୟରେ ଜାଣିବା
- ଗ୍ଲୋବାଲ ସିଟିଜେନସିପ
ବିକାଶ
୧୦.୩ ସଷ୍ଟେନେବଲ ଡେଭଲପମେଣ୍ଟ ଓ ଗଠନବାଦ
ଇକୋ-ସ୍କୁଲ ମଭମେଣ୍ଟ
- ପିଲାମାନେ ସ୍କୁଲକୁ
ଇକୋ-ଫ୍ରେଣ୍ଡଲି କରିବାର ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ
- ସୋଲାର ପ୍ୟାନେଲ, ରେନ ୱାଟର ହାର୍ଭେଷ୍ଟିଂ, ୱେଷ୍ଟ ମ୍ୟାନେଜମେଣ୍ଟ
- ପ୍ରାକ୍ଟିକାଲ
ଏନଭାଇରନମେଣ୍ଟାଲ ସାଇନ୍ସ
କମ୍ୟୁନିଟି-ବେସଡ ଲର୍ନିଂ
- ଗାଁର ସମସ୍ୟା ସମାଧାନରେ
ପିଲାମାନଙ୍କ ସହଯୋଗ
- ସ୍ଥାନୀୟ ଜ୍ଞାନ ଓ
ଆଧୁନିକ ବିଜ୍ଞାନର ମିଶ୍ରଣ
- ରିଅଲ ୱାର୍ଲ୍ଡ ଇମ୍ପାକ୍ଟ
ସାରାଂଶ
ଜ୍ଞାନ ନିର୍ମାଣ ଓ ଗଠନ ରୂପେ ଶିକ୍ଷଣ ଏକ ବିପ୍ଳବକାରୀ ଧାରଣା ଯାହା ପାରମ୍ପରିକ ଶିକ୍ଷାର
ମୂଳଦୁଆକୁ ବଦଳାଇ ଦିଏ। ଏହା କେବଳ ଏକ ନୂତନ ପଦ୍ଧତି ନୁହେଁ, ବରଂ ପିଲାର ମନ କିପରି କାମ କରେ ତାହାର ଗଭୀର ବୁଝାମଣା ଉପରେ ଆଧାରିତ
ଏକ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦର୍ଶନ।
ମୁଖ୍ୟ ଶିକ୍ଷା:
୧. ପିଲା ନିଷ୍କ୍ରିୟ ପାତ୍ର ନୁହେଁ: ପ୍ରତ୍ୟେକ ପିଲା ଏକ ସକ୍ରିୟ ଜ୍ଞାନ ନିର୍ମାଣକାରୀ। ସେମାନେ କେବଳ
ସୂଚନା ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି ନାହିଁ,
ବରଂ ନିଜର ଅଭିଜ୍ଞତା ଓ ପୂର୍ବ
ଜ୍ଞାନ ସହ ମିଶାଇ ନୂତନ ବୁଝାମଣା ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି।
୨. ଶିକ୍ଷଣ ଏକ ସାମାଜିକ ପ୍ରକ୍ରିୟା: ଭାଇଗୋତସ୍କିଙ୍କ ଦର୍ଶନ ଅନୁଯାୟୀ, ପିଲାମାନେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ସହ ଯୋଗାଯୋଗ ଓ ସହଯୋଗ ମାଧ୍ୟମରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ
ଶିଖନ୍ତି। ଏକାକୀ ଶିକ୍ଷଣଠାରୁ ସାମୂହିକ ଶିକ୍ଷଣ ଅଧିକ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ।
୩. ଅଭିଜ୍ଞତା ଶିକ୍ଷାର ମୂଳ: ଡିଉଇଙ୍କ "ଲର୍ନିଂ ବାଇ ଡୁଇଂ" ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ଦେଖାଏ ଯେ
ବାସ୍ତବ ଅଭିଜ୍ଞତା ଓ ହାତେକାମ ଶିକ୍ଷଣ ସବୁଠାରୁ ଗଭୀର ଓ ସ୍ଥାୟୀ।
୪. ଭୁଲ ହେଉଛି ଶିକ୍ଷଣର ଅଂଶ: ଗଠନବାଦରେ ଭୁଲକୁ ବିଫଳତା ଭାବରେ ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ, ବରଂ ଶିକ୍ଷଣର ଏକ ପ୍ରାକୃତିକ ଓ
ଆବଶ୍ୟକୀୟ ଅଂଶ ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଏ।
୫. ଶିକ୍ଷକ ସୁବିଧାକାରୀ: ପାରମ୍ପରିକ "ସେଜ ଅନ ଦ ଷ୍ଟେଜ" ମଡେଲ ବଦଳରେ ଶିକ୍ଷକ "ଗାଇଡ ଅନ ଦ
ସାଇଡ" ଭୂମିକା ପାଳନ କରନ୍ତି।
୬. ମୂଲ୍ୟାଙ୍କନ ଶିକ୍ଷଣର ଅଂଶ: ପରୀକ୍ଷା କେବଳ ଫଳାଫଳ ମାପିବା ପାଇଁ ନୁହେଁ, ବରଂ ଶିକ୍ଷଣ ପ୍ରକ୍ରିୟାର ଏକ
ଅବିଚ୍ଛେଦ୍ୟ ଅଙ୍ଗ।
ଭବିଷ୍ୟତର ସମ୍ଭାବନା:
ଆଧୁନିକ ଯୁଗରେ ଗଠନବାଦୀ ଶିକ୍ଷା ଅଧିକ ପ୍ରାସଙ୍ଗିକ ହୋଇଉଠିଛି। କାରଣ:
- ଟେକନୋଲୋଜି ବ୍ୟକ୍ତିଗତ
ଶିକ୍ଷଣକୁ ସମ୍ଭବ କରିଛି
- ଗ୍ଲୋବାଲ କନେକ୍ଟିଭିଟି
ସହଯୋଗୀ ଶିକ୍ଷଣକୁ ବଢ଼ାଇଛି
- ଜଟିଳ ସମସ୍ୟା ଗୁଡିକ
ଇଣ୍ଟରଡିସିପ୍ଲିନାରୀ ଆପ୍ରୋଚ ଦାବି କରୁଛି
ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ ଓ ସମାଧାନ:
ଯଦିଓ ଗଠନବାଦୀ ଶିକ୍ଷାର ଅନେକ ଲାଭ ଅଛି, ଏହାର କିଛି ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ ମଧ୍ୟ ଅଛି:
- ଅଧିକ ସମୟ ଓ ସମ୍ବଳ
ଦରକାର
- ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ଅତିରିକ୍ତ
ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ଆବଶ୍ୟକ
- ପାରମ୍ପରିକ ମୂଲ୍ୟାଙ୍କନ
ସିଷ୍ଟମ ସହ ମେଳ ଖାଏ ନାହିଁ
କିନ୍ତୁ ଏହି ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜଗୁଡିକ ଅତିକ୍ରମଯୋଗ୍ୟ। ଆବଶ୍ୟକ ହେଉଛି:
- ଶିକ୍ଷା ନୀତିରେ
ପରିବର୍ତ୍ତନ
- ଶିକ୍ଷକ ପ୍ରଶିକ୍ଷଣରେ
ଗଠନବାଦୀ ନୀତି ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତି
- ସମାଜର ଧାରଣା
ପରିବର୍ତ୍ତନ
ଶେଷରେ, ଗଠନବାଦୀ ଶିକ୍ଷା କେବଳ ଏକ
ଶିକ୍ଷାଗତ ପଦ୍ଧତି ନୁହେଁ, ବରଂ ଏକ ଜୀବନ ଦର୍ଶନ। ଏହା
ପିଲାମାନଙ୍କୁ କେବଳ ପରୀକ୍ଷାରେ ସଫଳ ହେବା ପାଇଁ ନୁହେଁ, ବରଂ ଜୀବନରେ ଚିନ୍ତାଶୀଳ, ସୃଜନଶୀଳ ଓ ଦାୟିତ୍ୱଶୀଳ ନାଗରିକ ହେବା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରେ।
ଏହି ପରିବର୍ତ୍ତନ ସହଜ ନୁହେଁ, କିନ୍ତୁ ଆବଶ୍ୟକ। କାରଣ ଆମର ପିଲାମାନେ ଯେଉଁ ଭବିଷ୍ୟତ ସାମ୍ନା କରିବେ, ସେଠାରେ ମୁଖସ୍ଥ କରିବା କି
ପରୀକ୍ଷାରେ ଭଲ ମାର୍କ ପାଇବା ଯଥେଷ୍ଟ ହେବ ନାହିଁ। ସେମାନଙ୍କୁ ଚିନ୍ତା କରିବା, ସୃଜନ କରିବା, ସହଯୋଗ କରିବା ଓ ନିରନ୍ତର
ଶିଖିବାର କ୍ଷମତା ଦରକାର। ଏବଂ ଗଠନବାଦୀ ଶିକ୍ଷା ସେହି କ୍ଷମତା ବିକାଶର ସବୁଠାରୁ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ
ମାର୍ଗ।